Osmanlı Bankası

 

Logo_OsmanlıBankası

1864 yılında hizmete açılan Osmanlı Bankası Selanik Şubesi’nin binası 29 Nisan 1903 akşamı saat sekizde kenti sarsan bir patlamanın ardından yerle bir olmuş, binanın çevresindeki birçok bina hasar görmüştür. Personelden zarar gören olmamıştır. Aynı binada şubenin üst katında oturan şube müdürü Mösyö Letayf ve ailesi patlamadan sağ salim kurtulabilmişlerdir.

Tanzimat’ın başlangıç yıllarından Yunan egemenliğine girdiği 1912’ye, özellikle, yenilikçi padişahların kentsel politikalarının etkilerinin görülmeye başladığı 1860 yıllarının sonlarında Selanik’in tarihinde, geleneksel Doğu kentinin yerini modern bir kente bırakması anlamında yeni bir dönem başlamıştır. Kent dokusundaki değişimlerle birlikte hayat, düşünme ve üretim biçimlerinde de derin değişimler olmuştur. Aşama aşama sanayinin kurulmasıyla Selanik şehri 1870’lerde sanayi ve uluslararası ticaret alanında Osmanlı İmparatorluğu’nun diğer iki önemli sanayi ve ticaret merkezi olan İstanbul ve İzmir’i geride bırakmaya başlamıştır. Coğrafi konumu, demiryolu bağlantıları, Güney Avrupa, Ortadoğu ve Rus limanlarıyla sıkı ilişkilerin sürdürülmesine olanak tanıyan işlek limanı sayesinde tüm Balkanlar’ın tarım ürünleri buradan pazarlanmakta, Batı’dan gelen sanayi ürünleri de Selanik yoluyla en ücra köşelere gönderilmekteydi.

OsmanlıBankasıKuruluş

Nüfusunu başta Museviler olmak üzere Ortodoks Rumlar, Müslüman Türkler, dönmeler, Sırplar, Bulgarlar, Ermeniler, Arnavutlar, Ulahlar, Frenkler oluşturmaktaydı. On dokuzuncu yüzyılın sonunda şehirde dil, din ve politik çıkarların rekabet ettiği çok sayıda okul bulunmaktaydı. Bu dönemde Balkanlar’da gelişen milliyetçilik hareketlerinin etkisiyle, farklı etnik kökenlerden gelenlerin bir arada yaşaması giderek daha güçleşmekte, Osmanlı Makedonyası’nda olduğu gibi Selanik sokaklarında şiddet hüküm sürmekteydi. Özellikle, Bulgar çetelerinin oluşmasıyla başlayan terör olayları şehirde huzursuzluk yaratıyordu.

15 Nisan’da Selanik Limanı’na demirli Fransız gemisi Guadalquivir’e bomba konur. Yarım saat sonra demiryolları garında bir başka bomba patlar. 29 Nisan 1903 çarşamba akşamı şehrin ana havagazı ve su boruları havaya uçurulur, havagazıyla aydınlatılan tüm Selanik merkezi karanlıkta kalmış ve suları kesilmiştir.

Osmanlı Bankası binasına yapılan saldırıya ilişkin 30 Nisan 1903 tarihli arşiv kayıtlarında üç arabayla gelen Bulgar isyancıların şubenin çevresini sardıkları, nöbetçileri öldürüp binaya girdikleri ve gazı kestikleri, ardından gaz musluklarını açıp bomba atmalarıyla yangın çıktığı bildirilmektedir. Suçlular yakalanmıştır. Binanın büyük kısmı yanmış, henüz yıkıntılara girilememiştir. Kasa ve hazine dışında her şey kayıptır.

Selanik-Osmanli-Bankasi-2

Olayın ardından bir gün arayla, 1 Mayıs cuma sabahı şube hizmetleri banka binasının bahçesinde sürdürülür. Saldırının gerçekleştirildiği günlerde Edirne, Üsküp ve Manastır şubelerinde de olası bir saldırıdan korunma amacıyla tüm önlemler alınır. Genel teftiş sonucu Selanik’te olayların yatıştığı ve güvenin günden güne arttığı bildirilir. Öncelikle, 30 Nisan günü hesaplarının yapılması ve şube için bir yer bulunması önem taşır.

2 Mayıs tarihli telgrafta hesapların çıkarılması için gerekli kayıt ve belgelerin kurtarılmış olduğu bildirilir. Kasa ve mahzen bölümleri dışında bina tamamen tahrip olmuştur. Tek gün arayla, işlere hemen tekrar başlanması kamuoyunda son derece olumlu bir etki yaratır. 9 Haziran’da, yazışmaların kopyaları ve yangından kurtarılabilenlerle 30 Nisan günü muhasebe işlemlerinin tuttuğu bildirilir.

Vali, yetkili kişiler banka için uygun ve güvenli bir yer ararlarken, dönemin en zengin Selaniklisi SaulModiano nazik ve kendiliğinden bir davranışla, kendisine ait büyük sitede bürolarının bir kısmını bankanın kullanımına sunar. Taşınma için gerekli işlemlerin ardından 4 Mayıs gününden itibaren şube işlemleri geçici olarak burada sürdürülecektir.

Selanik-Osmanli-Bankasi-1

Ön cephesi hariç tamamen yıkılan Osmanlı Bankası binası Selanik’in başlıca mimarlarından İtalyan VitalianoPoselli (1838-1918) tarafından yeniden yapılarak 20 Haziran 1904’te hizmete açılmıştır.

Osmanlı Bankası binası 1902-3 yıllarında banka binalarının neredeyse tümünün bulunduğu, iş kesimine dönüşmekte olan Frenk mahallesinde yer almaktadır. Şehrin ticaretle uğraşan kesiminin yaptırdığı tipte, yenilikçi rolleri simgeleyen, metal iskeletli, cepheleri eklektik üslup çeşitlemeleriyle süslü bir yapıdır. Banka 1938’e kadar faaliyetini bu binada sürdürmüştür. 1951’den 1978 depremine kadar Yunan Sosyal Sigorta Kuruluşu İKA tarafından kullanılan bina, 1978 depreminde zarar gördüğü için restore edilmiştir. Halen Selanik Devlet Konservatuarı olarak hizmet vermektedir.

Selanik-Osmanli-Bankasi-3

Fragkon 15 adresinde bulunan Osmanlı Bankası binası, Beyaz Kule’den yaklaşık 25 dakika yürüme mesafesindedir.

Osmanlı Bankası

Kaynak: http://www.obarsiv.com/ab-selanik-subesi.html

Save

Değerlendirme Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Name*